بیایید کمربندها رو ببندیم و به دل آسمان ایران پرواز کنیم. قصه پرواز و هواپیما در ایران، داستانی پر از شگفتی، هیجان و رویاپردازی‌های بزرگ است؛ قصه‌ای که از تماشای آسمان با حسرت شروع شد و به یکی از مدرن‌ترین ناوگان‌های هوایی زمان خودش رسید. آماده‌اید؟ تیک‌آف می‌کنیم!
ایستگاه هوایی اول: طیاره‌ای که با گاری به تهران رسید!
داستان ما در دی‌ماه سال 1292 هجری شمسی (یعنی فقط 10 سال بعد از پرواز تاریخی برادران رایت) شروع می‌شود. مردم تهران که تا آن روز پرنده‌ای بزرگ‌تر از عقاب ندیده بودند، با پدیده‌ای عجیب روبه‌رو شدند. یک خلبان روسی به نام «کوزمینسکی» هواپیمای خود را (که بیشتر شبیه یک خیمه پرنده از چوب و پارچه بود) قطعه‌قطعه کرد، با کشتی به بندر انزلی آورد و از آنجا با گاری و قاطر به تهران رساند!
او قطعات را در میدان مشق تهران سر هم کرد و به پرواز درآمد. اما پروازش خیلی موفق نبود و هنگام فرود، هواپیما آسیب دید. مردم تهران که با تعجب به این «ماشین پرنده» نگاه می‌کردند، تا مدت‌ها درباره این اتفاق حرف می‌زدند. این اولین باری بود که آسمان ایران لمس یک هواپیما را تجربه کرد.
ایستگاه هوایی دوم: قلعه‌مرغی، اولین آشیانه پرنده‌های آهنی
چند سال بعد، در اواخر دوره قاجار و اوایل پهلوی، دولت تصمیم گرفت که ایران هم باید برای خودش نیروی هوایی و فرودگاه داشته باشد. در سال 1301 هجری شمسی، زمین‌های محله «قلعه‌مرغی» در جنوب تهران صاف و آماده شد تا اولین فرودگاه رسمی ایران (و یکی از اولین فرودگاه‌های خاورمیانه) متولد شود. جالب است بدانید که در آن زمان، هواپیماها آن‌قدر سبک بودند که گاهی با وزش باد شدید، سربازها مجبور می‌شدند بال‌هایشان را با طناب نگه دارند تا هواپیما روی زمین برنگردد!
ایستگاه هوایی سوم: مهرآباد، دروازه ورود به دنیای مدرن
با گذشت زمان، قلعه‌مرغی دیگر جوابگوی هواپیماهای بزرگ‌تر و مسافربری نبود. در سال 1317، فرودگاه مهرآباد در غرب تهران تاسیس شد. نام «مهرآباد» از روستایی به همین اسم گرفته شده بود که بخشی از مهریه عصمت‌الدوله (دختر ناصرالدین شاه) بود. در دهه‌های 1340 و 1350، مهرآباد با معماری مدرن و زیبایش، تبدیل به یکی از شلوغ‌ترین و مهم‌ترین هاب‌های هوایی خاورمیانه شد؛ جایی که روزانه میزبان مدرن‌ترین هواپیماهای مسافربری جهان بود.
ایستگاه هوایی چهارم: تولد یک اسطوره به نام «هما»
اما جذاب‌ترین بخش قصه، تولد شرکت هواپیمایی ملی ایران است. در سال 1340 هجری شمسی، از ادغام دو شرکت کوچک‌تر، «ایران‌ایر» یا همان «هما» متولد شد.
آیا می‌دانستید لوگوی هما (پرنده اساطیری ایران با سر عقاب، گوش گاو و یال اسب) که توسط ادوارد زهرابیان در سال 1341 طراحی شد، در یک مسابقه بین‌المللی در سال 2013 میلادی (سال 1392 شمسی) به عنوان زیباترین و بی‌نقص‌ترین لوگوی شرکت‌های هواپیمایی جهان انتخاب شد؟
هما در دهه‌های 1340 و 1350 چنان اوج گرفت که یکی از ایمن‌ترین، لوکس‌ترین و وقت‌شناس‌ترین ایرلاین‌های جهان بود و پروازهای مستقیم و بدون توقف به نیویورک، لندن، توکیو و ده‌ها شهر بزرگ دیگر داشت. مهمانداران هما با لباس‌های شیک و پذیرایی‌های ایرانی، شهرت جهانی داشتند.
ایستگاه هوایی پنجم: توسعه فرودگاه‌ها در سراسر ایران
به موازات رشد هما، فرودگاه‌ها هم در سراسر ایران سبز شدند. از فرودگاه‌های بین‌المللی در مشهد، شیراز، تبریز و اصفهان گرفته تا فرودگاه‌های کوچک‌تر در جزایر خلیج فارس (مثل کیش و قشم). سفر هوایی که روزگاری فقط مختص افراد بسیار ثروتمند یا مقامات بود، کم‌کم به سبد زندگی مردم عادی هم راه پیدا کرد.
ایستگاه آخر: عصر جدید و فرودگاه امام خمینی
با بزرگ‌تر شدن شهر تهران و افزایش ترافیک هوایی، فرودگاه مهرآباد دیگر نمی‌توانست به تنهایی بار پروازهای بین‌المللی و داخلی را به دوش بکشد. به همین دلیل، پروژه فرودگاه بین‌المللی امام خمینی (ره) که مطالعاتش از پیش از انقلاب آغاز شده بود، سرانجام در دهه 1380 خورشیدی افتتاح شد تا دروازه اصلی بین‌المللی ایران باشد. امروز، مهرآباد به قلب تپنده پروازهای داخلی و فرودگاه امام به پل ارتباطی ایران با جهان تبدیل شده است.
پایان پرواز
تاریخ هوانوردی ایران پر از عشق به پرواز است. از آن خلبان روسی که هواپیمایش را با گاری به تهران آورد، تا مهندسان و خلبانان ایرانی که امروز با وجود تمام محدودیت‌ها، پرنده‌های غول‌پیکر را در آسمان امن نگه می‌دارند. دفعه بعد که در فرودگاه منتظر پروازتان هستید یا از پنجره کوچک هواپیما به ابرهای زیر پایتان نگاه می‌کنید، به یاد بیاورید که این بال‌های فلزی، چه مسیر طولانی و جذابی را در تاریخ ایران طی کرده‌اند تا شما را در کمتر از 2 ساعت از یک سر این کشور پهناور به سر دیگر برسانند. پروازتان همیشه بی‌خطر! ✈️☁️
فرودگاه‌های ایران؛ از شمال تا جنوب در یک چشم‌به‌هم‌زدن!
ایران با داشتن بیشتر از ۸۰ فرودگاه فعال، یکی از بزرگ‌ترین شبکه‌های هوایی خاورمیانه رو داره. از این تعداد، ۲۹ تا فرودگاه بین‌المللی هستن که شما رو مستقیم به اروپا، آسیا و کشورهای همسایه می‌رسونن و بقیه فرودگاه‌ها هم حسابی مشغول جابه‌جا کردن مسافرا تو پروازهای داخلی هستن. از کلان‌شهرهایی مثل تهران و مشهد گرفته تا شهرهای کوچیک‌تر تو شمال و جنوب، پروازهای روزانه باعث شدن تا بتونیم خیلی سریع و راحت سفر کنیم.
با پیشرفت صنعت هوایی، تعداد فرودگاه‌های ما هم روزبه‌روز بیشتر می‌شه. یه زمانی پرواز فقط مخصوص نظامی‌ها و جنگنده‌ها بود، اما الان سفر هوایی یعنی صرفه‌جویی تو وقت و لذت بردن بیشتر از خود سفر!
حالا شاید براتون سوال بشه که اصلاً ایران کلاً چند تا فرودگاه داره؟ از کدوما می‌شه رفت خارج؟ شماره تلفن فرودگاه‌ها چیه؟ تو این متن می‌خوایم به زبون ساده و دوستانه به این سوالا جواب بدیم و یه راهنمای کاربردی براتون داشته باشیم.
یه نگاه کلی به فرودگاه‌های ایران
| جزئیات و نکات جالب | ویژگی فرودگاه‌ها |
|---|---|
| چیزی حدود ۳۱۹ فرودگاه تو کل کشور داریم | تعداد کل فرودگاه‌های ایران |
| ۲۹ فرودگاه | فرودگاه‌های بین‌المللی |
| استان هرمزگان با ۱۱ فرودگاه بیشترین پوشش هوایی رو داره | رکوردار تعداد فرودگاه |
| فرودگاه بین‌المللی رشت (مناسب برای پروازهای کم‌ترافیک) | کوچیک‌ترین فرودگاه |
| فرودگاه مسجدسلیمان (ساخته شده تو سال ۱۲۸۷، نقطه شروع هوانوردی ایران!) | قدیمی‌ترین فرودگاه ایران |
| تهران، مشهد، شیراز، اصفهان و تبریز (راحت‌ترین شهرها برای خرید بلیط) | بیشترین دسترسی هوایی |
| فرودگاه امام خمینی، هاشمی‌نژاد مشهد و دستغیب شیراز | شلوغ‌ترین‌ها برای رزرو آنلاین |